Küçük Mecmua

Küçük Mecmua; haftalık fikir, edebiyat ve siyaset dergisi. Dergi, Ziya Gökalp tarafından Diyarbakır’da çıkarılmıştır. 1922-1923 yılları arasında yalnızca 33 sayı yayınlanan dergide musahabe, içtimaiyat, iktisat, felsefe, edebiyat, hikaye, şiir ve bunun gibi birçok türden yazılar kaleme alınmıştır.

Ziya Gökalp mecmuanın büyük yükünü çekmekte, mecmuada neşredilen makaleler ağırlıklı olarak onun kaleminden çıkmaktadır. Ziya Gökalp’le birlikte yükü paylaşanlar arasında imzalarına sık rastladığımız iki isim, Ali Nüzhet (Göksel) ve Binbaşı Halis Bey’lerdir. Ali Nüzhet Türk edebiyatına dair makaleleri, kitap tanıtma yazıları, hikayelerle katkı sunmuştur. Halis Bey ise dergide “Kumuk İli” ve “Diyarbakır Abidelerinden” başlıklı makale serileriyle katkıda bulunmuştur.

Sık rastlanan isimlerin yanı sıra Yahya Saim (Ozanoğlu), Ali Canip (Yöntem), İhsan Hâmid, Said Nazif, Reşat Hayrettin, Cahide Vehbi, Gafur Nüzet, Nezihe Gafur, Fethi, Recep Ferdi, Mustafa İskender, Osman Recai, Hamid Zülfü, İbrahim Halil gibi isimler de dergide yazılarıyla yer almıştır.

Küçük Mecmua’nın bir diğer özelliği, Ziya Gökalp’in meşhur bazı sosyoloji, felsefe, Türk medeniyeti tarihi, gündeme ilişkin konularda yazdığı makalelerin ve yine bazı meşhur şiirlerinin ilk defa bu mecmuada kendisine yer bulmasıdır. Milli Mücadele dönemi neşriyatında bu takım mühim makalelerin yayımlanması, Milli Mücadele esnasında entelektüel bir gayret ortaya koyması ve bir fikir zemini yaratması bakımından ehemmiyet taşımaktadır. Milli Mücadele dönemi Anadolu’nun bir şehrinde kısıtlı imkanlarla neşredilen mecmua, 1923’te Ziya Gökalp’in Telif ve Tercüme Heyeti reisliği göreviyle Ankara’ya gitmesi üzerine kapanmıştır. 33 sayı yayımlanan mecmuanın son sayısı 1923 Mart’ında çıkmıştır.